Dedektif adres tespitini nasıl yapar?
Bir kişinin kâğıttaki adresinden bağımsız olarak gerçekte nerede yaşadığını öğrenmek istiyorsanız aradığınız iş adres tespitidir; fiili ikamet de aynı sorunun öbür adıdır. Bir alacak dosyasında, mirastan kalan bir evde ya da kiraya verdiğiniz bir dairede karar vermek için çoğu zaman bu tek bilgi yeter.
Özel dedektif olarak sokaktan görülen tekrarı yazarız: sabah hangi kapıdan çıkılıyor, akşam hangi eve dönülüyor, araç gece nerede duruyor, hafta sonu nerede uyanılıyor. Bir akşam bir eve girmek orada yaşamak anlamına gelmez; aynı kapının farklı sabahlarda tekrar etmesi başka bir şey anlatır. İki adres arasında kalan bir soruda planın nasıl yazıldığını Ümraniye'de fiili ikamet notu gösteriyor.
Çalışmamız sokaktan yürür: adres kaydı, operatör ya da plaka sorgusu yapmayız, apartman merdiveni ve site bahçesi gözlemin dışında kalır. Eski eşinizin ya da ayrıldığınız kişinin adresini aramıyoruz; çocuk ya da nafaka dosyanız varsa adres, dosya üzerinden avukatınızla istenir.
Elinize ne geçer?
Gün gün düzenli notlar: tarih, saat, hangi kapı, hangi yön, varsa saatiyle eşlenmiş fotoğraf. Planlanan günlerde kişi hiç görünmediyse rapora "görülmedi" yazarız; siz de yanlış adresle vakit kaybetmeden duyumu yeniden tartarsınız.
Blok ve daire numarası her zaman görülmez, evin kirada mı mülk mü olduğu da sokaktan anlaşılmaz. Bunları baştan söyleriz; ne satın aldığınızı işin başında görmüş olursunuz.
Nasıl başlarız?
Planı kısaltan bilgiler bir sayfaya sığar: yakın tarihli fotoğraf, aracın plakası ve rengi, eski adres, tebligatın döndüğü tarih, bildiğiniz iş yeri ve işe gidiş saati. İcra dosyasını göndermeniz gerekmez. Elinizde yalnız bir semt adı varsa onu da söyleyin; nereden başlanabileceğini aynı görüşmede konuşuruz.
Elinizdeki adresi önce bir okuyun
Anadolu Yakası'nda aynı adı taşıyan mahalle az değildir. İlçesi yazılmamış bir adres, ilk günü yanlış ilçede harcatabilir.
| Mahalle adı | Aynı adın geçtiği ilçeler |
|---|---|
| Fatih | Beykoz, Pendik, Sancaktepe, Sultanbeyli, Tuzla |
| Mimar Sinan | Ataşehir, Çekmeköy, Sultanbeyli, Tuzla, Üsküdar |
| Mehmet Akif | Çekmeköy, Sultanbeyli, Ümraniye |
| Atatürk | Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye |
| Cevizli ve Yalı | Kartal, Maltepe |
| Esenkent | Maltepe, Ümraniye |
Eski belgeler de yanıltabilir. Bir senette Sarıgazi ya da Yenidoğan "Ümraniye", Samandıra "Kartal" diye yazılı olabilir; bu semtler bugün Sancaktepe sınırındadır. Borçlu belki de aynı semtin içinde yalnız bir siteye geçmiştir.
Tebligatı dönen borçlu nerede?
Yeni adres duyumunuz varsa sokakta yapılacak iş onu dışarıdan sınamaktır. Duyumun kaynağını da birlikte tartarız: ortak tanıdığın aktardığı bilgi, borçlunun kendi açtığı herkese açık hesaptaki görüntü, sizinle yazışırken andığı semt adı aynı ağırlıkta değildir. Hepsini tarihiyle not edin.
Kişi güvenlikli bir siteye taşındıysa bakılacak yer kapının dışıdır. Önce sitenin kaç kapısı olduğuna bakarız; iki caddeye açılan bir sitede ikinci nokta gerekebilir. Dışarıdan görülen bazı ayrıntılar işe yarar: aracın kulübede durmadan kendi kartıyla bariyeri açması, aynı aracın birkaç ayrı sabah aynı kapıdan çıkması. Yeni bitmiş sitede haritada sokak adı bile olmayabilir; o zaman kapıyı karşısındaki durak, en yakın kavşak ve kapının fotoğrafıyla tarif ederiz.
Gözlem gününü yerel koşul belirler. Sancaktepe'de borçlu işe M5'le gidiyorsa kapıdan çıkan yayanın hangi durağa yöneldiği de işarettir. Atatürk Mahallesi'nde cumartesi, Meclis Mahallesi'nde çarşamba kurulan büyük pazarlar caddeyi doldurup gözlem noktasını kaydırır; öte yandan hafta içi görünmeyen biri cumartesi sabahı pazara çıkabilir. Kışın sabah çıkışı henüz hava aydınlanmadan olur; plan sabahı saatle, akşam dönüşünü ışık varken fotoğrafla kaydetmeye göre yazılır.
Kurgusal durum · gerçek bir kişi ya da dosya değildir
Kurgusal örnek: Bir şirket yetkilisi, Kartal'daki kayıtlı adresinden tebligatı dönen bir borçlunun Sancaktepe'ye taşındığını duymuş ve gözlem planı istiyor. İlk konuşulan, tebligatın kayıttaki adrese yeniden çıkarılıp çıkarılmadığıdır; bu yol denenmemişse daha kısa olduğu söyleniyor. Yetkili, kişinin gerçekte nerede yaşadığını ayrıca bilmesi gerektiğini belirtince taslak yazılıyor. Elde yalnız iş yerinin semti var. Üç akşam iş yeri çıkışında kişinin bindiği hat ve yöneldiği taraf not edilecek, ardından bu yönün işaret ettiği semtte bir hafta sonu sabahı bakılacak. Site içine girilmeyecek; dördüncü günün sonunda devam edilip edilmeyeceği yeniden konuşulacak.
Hangi saatlere bakılır?
Sorunun cevabı günün iki ucundadır: sabahki çıkış ve akşamki dönüş, kişinin hangi evde uyuduğunu en sade biçimde gösterir. Gün ortası ancak kişinin gündüz evde olduğu biliniyorsa işe yarar. Vardiyalı çalışanda ve haftanın bir kısmını başka şehirde geçirende plan buna göre değişir. Hafta içi bir sitede kalan biri hafta sonunu bir yakınının evinde geçirebilir; notlar bu iki düzeni ayrı yazar.
Adresi öğrendikten sonra
Notları bekletmeden dosyanızı yürüten kişiye iletin; tarihler adresin ne kadar yeni olduğunu gösterir. Evin önüne kendiniz gitmeniz ya da kişiye adresini bildiğinizi yazmanız gerekmez; kapının düzeni değişirse elinizdeki bilgi de eskir.
Bir yakınınızın izini kaybettiyseniz
Yakınınız için endişeleniyorsanız önce polise ya da jandarmaya gidin; kamera ve kurum kayıtlarına onlar ulaşır. Sonrasında ailenin bildiği yerlerden yola çıkabiliriz: son görüldüğü iskele ya da istasyon, sık oturduğu çay bahçesi. Adalar'a ulaşım yalnız deniz yoluyla olduğu için orada anlamlı nokta iskelelerdir; ailenin neler yapabileceği Adalar'a gidip dönmeyen yakınınız notunda. Aradığınız kendi isteğiyle giden bir yetişkin söz konusuysa ya da arada koruma kararı ihtimali varsa bu işi üstlenmeyiz; bulunan bir yetişkinin adresi de kimseye verilmez.