Kayıttaki adres ile oturulan ev neden ayrı düşer?
Resmî kayıttaki adres kişinin kendi bildirimiyle oluşur ve kendiliğinden güncellenmez. Taşınıp yeni adresini bildirmeyen, iki ev arasında gidip gelen ya da eski adresini bilerek kayıtta bırakan biri için kâğıttaki adres ile geceyi geçirdiği ev ayrılır. Fiili ikamet tespiti, yani gerçek adres tespiti, bu ayrımı kayda geçirmektir: kişinin hangi binaya, hangi saatlerde, kaç ayrı günde girip çıktığını sokaktan görüp tarihiyle yazmak.
İş bu yüzden tek bir fotoğrafla bitmez. Bir akşam bir apartmana girmek misafirlik olabilir. İki ayrı haftada sabahın erken saatinde aynı kapıdan çıkıp akşam yine o kapıdan dönmek başka bir şey anlatır.
Önce sorunun kendisi: oturmadığını mı, oturduğunu mu göstereceksiniz?
İşe başlamadan tek cümlelik bir soru yazın. Kişinin kayıtlı adresinde oturmadığını göstermek ile şu adreste oturduğunu göstermek farklı gözlem ister. İlkinde kayıtlı adreste uzunca bir süre girip çıkan olmadığını göstermek gerekir; ikincisinde öbür adreste düzenli bir gidiş geliş aranır. Elinizde iki adres varsa ikisine birlikte bakmak sonucu güçlendirir.
Üçüncü bir durum da var: iki eve bölünmüş bir hafta. Kişi iş günlerini iş yerine yakın bir dairede, hafta sonlarını öbür evde geçiriyor olabilir. Notlar bu günleri ayrı ayrı gösterir; böylece iki düzeni de görürsünüz.
Bu soru farklı dosyalarda karşınıza çıkabilir:
- tebligatların geri döndüğü bir dosyada karşı tarafın gerçekte nerede kaldığı,
- mirastan kalan ortak bir dairede düzenli olarak kimin yaşadığı,
- kiraya verilen bir dairede sözleşmedeki kişinin mi, başka birinin mi oturduğu.
Sizden ayrılmış eşinizin ya da eski partnerinizin hangi evde oturduğuna ise bakmıyoruz; çocuk ya da nafaka dosyanız varsa adres, dosya üzerinden avukatınızla istenir. Yeni taşınan bir borçlunun henüz bilinmeyen adresi gibi başka durumlar için adres ve fiili ikamet sayfasına bakın.
Soruyu daraltmak: miras kalan bir daire
Geniş bir merak hiçbir gün sayısıyla tam cevaplanamaz, dar bir soru ise birkaç sabahta cevap verebilir. Mirastan kalan bir dairede kardeşlerden biri evin boş durduğunu, ötekiler orada birinin yaşadığını düşünüyorsa "kardeşim evi kullanıyor mu" sorusu bize bakacağımız yeri söylemez. "Binaya düzenli olarak girip çıkan, geceyi orada geçiren biri var mı?" sorusu söyler: sabahın erken ve akşamın geç saatleri, birkaç ayrı hafta, binanın sokaktan görülen girişi.
Sizin bildikleriniz de planı kısaltır. Kişinin annesinin yanında ya da başka bir evde kaldığını hangi tarihlerde söylediğini yazdıysanız gözlem günleri o tarihlere göre seçilebilir.
Kapının önünde kendiniz beklemeniz ya da komşulara sormanız gerekmez; kişinin olağan alışkanlığı sürdükçe plan da kısa kalır.
Ümraniye'de adres tespiti: iki adres arasında plan kurmak
Ümraniye'nin kıyısı ve iskelesi yok; raylı ulaşımı M5 ve M8 taşıyor. M5, Ümraniye'deki Çarşı, Yamanevler, Çakmak, Ihlamurkuyu ve Altınşehir duraklarını Çekmeköy, Sancaktepe ve Sultanbeyli'ye aktarmasız bağlıyor. Kayıtlı adresi Yamanevler'de görünen biri her sabah Samandıra Merkez'den biniyorsa bakılacak kapı da oradadır. Ümraniye'de özel dedektif sayfasında ilçedeki öteki işleri de bulursunuz.
Adresi yazarken mahalleyi ilçesiyle birlikte yazmak küçük bir ayrıntı değildir. Yenişehir hem Ümraniye'de hem Ataşehir'de mahalle adıdır; Çamlık ve Mehmet Akif hem Ümraniye'de hem Çekmeköy'de var, Esenkent hem Ümraniye'de hem Maltepe'de. Yanlış ilçedeki kapıya bakılan her sabah boşa gider.
Pazarın kurulduğu sabah sokakta araçların dizilişi değişir: Namık Kemal'deki büyük pazar cumartesi, Çakmak'taki cuma, Ihlamurkuyu'ndaki çarşamba, Hekimbaşı'ndaki pazartesi kurulur. Duracağımız nokta da kişinin aracını her zamanki yerine bırakıp bırakmadığı da o gün başka görünür, bu yüzden gözlem günlerini bu takvime bakarak seçeriz.
İki adres arasındaki uzaklık plana doğrudan yansır. Kayıtlı adres Ihlamurkuyu'nda, öbür ev iki sokak ötedeyse tek kişi iki kapıyı aynı sabah görebilir. Adreslerden biri hattın Sultanbeyli ucundaysa iş sıralı günlere bölünür. Kişinin iş yeri de plana girer, çünkü iş çıkış saati akşam hangi kapıya ne zaman bakılacağını belirler.
Bir kapının önünden ne kadarı görülebilir?
Sokaktan görülenin bir sınırı var ve notların değeri bu sınırı dürüstçe yazmasından gelir. Müstakil girişli bir evde kişinin kapıyı kendi anahtarıyla açması, akşam poşetlerle dönmesi, sabah hep aynı saatte çıkması açık işaretlerdir. Çok daireli bir blokta ise binaya girdiği görülür, hangi kata çıktığı görülmez. Orada zayıf işaretler ancak birlikte anlam kazanır: aracın gece boyunca aynı sokakta durması, çıkış saatinin günler boyunca tutarlı olması, hafta sonu sabahı da aynı kapının kullanılması.
Kasımdan şubata kadar sabah erken saatte hava henüz aydınlanmamış olur; uzaktan çekilen fotoğrafta yüz seçilmeyebilir. Bu aylarda sabah çıkışını saat ve kıyafet notuyla yazar, aydınlıkta dönüşü fotoğrafla eşleştiririz.
Gözlem sokakta kalır; kayıt sorgusuyla çalışmıyoruz, kişiyle ya da komşusuyla konuşmayız.
Kişi beklendiğini sezerse çıkış saatini ya da kullandığı kapıyı değiştirebilir. O günün nasıl devam edeceğini sizinle konuşarak, plandaki gibi kararlaştırırız. Kesintiyi de notlara yazarız, çünkü sonraki günlerde değişen bir çıkış saati ancak bu notla doğru anlaşılır.
Notları bir dosyada kullanacaksanız
Tebligatın "adreste bulunamadı" diye dönmesi dosyanın tıkandığı anlamına gelmez; dosyanız sürüyorsa notlar size somut tarih ve saat verir. Ümraniye'nin dosyalarına İstanbul Anadolu Adliyesinde bakılır; notların yolu Anadolu Adalet Sarayı notunda anlatılıyor.
Plan ve teslim
Kaç sabah ve akşam bakılacağını, saatleri, sahadaki kişi sayısını ve tutarı işe başlamadan size yazıyla veririz; tutarı en çok bu kalemler oynatır, ayrıntısı dedektif ücreti notunda. Elinize gün gün saatli notlar geçer; görülemeyen ya da emin olunamayan noktalar da ayrıca yazar.
Planın ilk satırı iki adresin yazımıdır: mahalle ve ilçe adıyla birlikte, kapı numarasına kadar. Bu iki satırla arayın, ilk sabahı birlikte seçelim. Kayıttaki adresi bilmiyorsanız onu da söyleyin; nereden başlanabileceğini konuşuruz.