Önce kolluğa başvurun
Yakınınız Büyükada'ya, Heybeliada'ya ya da başka bir adaya gidip dönmediyse yapılacak ilk iş polise başvurmaktır; bir dedektifi aramadan önce, başka her şeyden önce.
Yakınınızın sağlık sorunu varsa, ilacını yanına almadıysa, kendine zarar vereceğini söylediyse ya da biriyle tehlikeli bir tartışma içinde olduğunu biliyorsanız beklemeden 112'yi arayın. Denizle ilgili bir endişeniz varsa bunu da söyleyin. Kaybolan bir çocuksa ya da kendini ifade etmekte zorlanan biriyse beklemenin hiçbir anlamı yoktur: hemen 112'yi ya da Polis İmdat 155'i arayın, adını, yaşını, kıyafetini ve ayırt edici özelliklerini bildirin.
Acil bir tehlike görünmüyorsa kayıp başvurusu yapın. 18 yaşını doldurmuş biri yetişkin kayıp olarak ülke genelinde aranır, bu yüzden başvuru için adaya gitmeniz gerekmez. Başvuruyu öncelikle aile, kanuni yakınlar, veli ya da vasi yapar; kişinin yokluğunu fark edip endişelenen başka biri de başvurabilir. Başvuru esas olarak bizzat yapılır.
Polise gitmeden önce şunları bir kâğıda yazın:
- güncel bir fotoğraf, o gün giydikleri ve renkleri;
- onu tanımaya yarayacak belirgin özellikler;
- telefon numarası, son görüldüğü yer ve saat;
- hangi iskeleden bindiği ve hangi adaya gittiği.
Polise verebileceğiniz en yararlı bilgi: iskele ve sefer
Adalar'a gidiş ve dönüş yalnız deniz yoluyla olur. Bu, bir günün izini kısa bir listeye indirir. Yerleşim olan adalarda iskeleler bellidir: Kınalıada, Burgazada, Heybeliada, Büyükada. Karşıda Bostancı, Kadıköy, Kartal ve Kabataş'tan seferler vardır; Maltepe–Adalar hattı her gün, Tuzla–Pendik–Büyükada hattı hafta sonu ve resmî tatillerde çalışır.
Dönmedi diye düşündüğünüz kişi, gittiği iskeleye değil başka bir iskeleye dönmüş olabilir. Kabataş'tan giden biri akşam Bostancı'ya ya da Kartal'a inebilir.
Sefer saatleri tarifeyle değişir. Yakınınızın gittiği günün tarifesini açın ve o gün adadan kalkan son seferi bulun; son vapuru kaçıran biri geceyi adada geçirmiş olabilir. Polise anlatırken gittiği günün tarihini ve haftanın hangi günü olduğunu da belirtin. Bu ayrıntıyı sizin vermeniz, aramanın ilk saatlerini doğru yere yönlendirir.
Yön tersine de olabilir. Adada oturan bir yakınınız karşıya geçip dönmediyse bakılacak yer ana karadaki iskelelerdir. Gün içinde nereye gittiğini, kiminle buluşacağını, dönüşte hangi iskeleyi kullandığını bilen biri varsa onu da polisle konuşturun.
Adada motorlu özel araç olmadığı için içerideki hareket elektrikli araçlar, yürüyüş ve bisikletle sınırlıdır. Yakınınızın kimi ziyaret edeceğini, nerede kalabileceğini, hangi yolu sevdiğini biliyorsanız yazın. Büyükada'da Dil Burnu ve Yörük Ali Koyu, Heybeliada'da Çam Limanı gibi sevdiği bir yer varsa önce polisle paylaşın; ekiplerin nereye bakacağını bilmesi, yalnız başınıza aramanızdan daha çok yarar sağlar.
Zaman çizelgesi tutun
Ailenin en güçlü aracı yazılı bir zaman çizelgesidir. Emniyet ailelerden polisi yanıltmayacak doğru bilgi vermelerini, yakınlarını imkânları ölçüsünde kendilerinin de araştırmalarını ve öğrendiklerini vakit kaybetmeden iletmelerini bekler. Çizelgeye şunlar girer: son mesajın saati, son aramanın kiminle yapıldığı, evden çıkarken yanına ne aldığı, çantasında yedek kıyafet, para ya da ilaç olup olmadığı, adada buluşacağını söylediği biri olup olmadığı. Her yeni bilgiyi tarihiyle ekleyin.
Telefonunu arayın, mesajlarını silmeyin, ortak arkadaşlarınıza sorun.
Yakınınız daha önce sizinle kendi isteğiyle konum paylaşıyorduysa, uygulamada görünen son konumu ve saatini ekran görüntüsüyle kaydedip polise verin. Böyle bir paylaşım yoksa telefonuna ya da hesaplarına girmeniz gerekmez; elinizdeki bilgi polis için yeterli bir başlangıçtır.
İskelelerin, vapurların ve işletmelerin kameraları, toplu taşıma kartı hareketleri, telefonun nerede açıldığı gibi bilgiler kurumların elindedir. Bunları istemek soruşturmayı yürütenlerin işidir; siz gördüğünüz kameranın yerini not edip iletin. Sizin katkınız, hangi kaydın nerede olabileceğini polise söylemektir.
Adaya siz de gidecekseniz
Aileden birinin adaya gidip bakmak istemesi çok anlaşılır bir istektir. Gitmeden önce polise haber verin ki iki arama birbirinin üstüne binmesin. Yanınıza fotoğrafını, şarjı dolu bir telefonu ve kendi dönüşünüz için o günün son sefer saatini alın. Evde de biri kalsın; yakınınız döndüğünde kapıyı açacak biri olsun.
Ada içinde iskele meydanını sabit bir buluşma noktası yapın. Aranızdan biri orada kalırsa son vapura yetişmeye çalışan birini görme ihtimaliniz artar. Gece ışıksız kıyı ve koru yollarına yalnız çıkmayın. Gördüğünüz her şeyi, önemsiz gelse bile, saatiyle not edin.
Dedektifin bu aşamadaki yeri
Kolluğun yerine geçmeyiz. Arama polisin görevidir; ilk başvuru oraya yapılır.
Polis başvurusundan sonra ailenin elindeki bilgiyi düzenlemek, zaman çizelgesini sefer saatleriyle karşılaştırmak ve yakınınızın internette herkese açık bıraktığı paylaşımları incelemek üstlenebileceğimiz işlerdir. İskele, çarşı ve sahil gibi açık yerlerde bakılıp bakılmayacağı önce konuşulur. Telefon konumu, hesap içeriği, kamera kaydı ya da kurum kaydıyla iş görmeyiz; otel ve pansiyon odası ya da bir konutun bahçesi de çalışmanın dışındadır. Bulunanlar, dosyayı yürüten polis birimine iletebileceğiniz biçimde size teslim edilir.
Bir suç şüphesi doğarsa dosya savcılığa gider. Adalar'ın kendi adliyesi ve başsavcılığı Büyükada'dadır; ağır ceza davalarına Kartal'daki merkez adliyede bakılır.
Yakınınız dönerse ya da bulunursa
Yakınınız eve döndüyse onunla birlikte başvurduğunuz polis birimine ya da size en yakın güvenlik birimine gidin ve aramayı sonlandırın. Bu adım unutulursa arama kaydı açık kalır.
Polis yakınınızı bulduğunda ne olacağını önceden bilmek o anı biraz daha katlanılır kılar. Bulunan bir yetişkin polis merkezine götürülmez; bulunduğu yerde tutanak düzenlenir ve ayrılmasına izin verilir. Kişiye, kendisi için başvuran yakınına iletişim bilgilerinin verilmesini isteyip istemediği sorulur. İstemiyorsa bulunduğu yer, adresi ve telefonu saklı tutulur; aileye yalnız bulunduğu ve sağ olduğu bildirilir.
Bunu duymak ağırdır. Günlerce endişelenmiş bir anne ya da eş için sağ olduğunu ama nerede olduğunun söylenmediğini duymak yeni bir yara gibi gelebilir. Yine de bu kural, kendi hayatıyla ilgili karar verme hakkı olan bir yetişkini korur; bazen de bir aileden ya da bir ilişkiden uzaklaşmak zorunda kalmış birini.
Aynı kural bizim için de geçerlidir. Aranan yetişkinin kendi isteğiyle ayrıldığına dair bir işaret çıkarsa ya da arkasında şiddet veya koruma kararı ihtimali varsa, bulunan adresi kimseye vermeyiz; buna bizi tutan aile de dâhildir. Yakınlarıyla görüşmek isteyip istemediğini sormak polisin işidir ve karar o yetişkine aittir. Adres ve fiili ikamet çalışmalarında da kural aynıdır.
Arama nasıl biterse bitsin, zaman çizelgesini, başvurduğunuz polis biriminin adını ve size verilen evrakı bir arada saklayın. Bir gün yeniden endişelenecek olursanız neyi, kime ve hangi sırayla anlatacağınızı bu kâğıtlar hatırlatır.