Notlar elinize geçer, dosyaya siz taşırsınız
Bir özel dedektif raporu Kartal'daki mahkemeye doğrudan gitmez; size teslim edilir, siz avukatınıza verirsiniz ve dosyaya girip girmeyeceğini onunla konuşursunuz. Notlardaki bir saat ya da fotoğraf, dosyanızdaki iddianın parçası olduğunda anlam kazanır.
Yakanın on bir ilçesinde açılan aile, ceza ve hukuk davaları bu yerleşkede görülür; kendi adliyesi olan Adalar, Beykoz ve Şile'nin ağır ceza davaları da buraya gelir. Kadıköy'de, Ümraniye'de ya da Pendik'te oturmanız bunu değiştirmez. Emin değilseniz ilçenizi adliye tablosunda bulun.
Bir bulgu dosyada üç biçimde kullanılabilir.
- Dilekçede somut olay olarak. "Eşim akşamları işte olduğunu söylüyordu" gibi genel bir iddia, notlardaki tarih, saat ve yerle somut bir olaya dönüşür.
- Dilekçenin eki olarak. Notların tamamı ya da ilgili bölümü, fotoğraflarıyla belge olarak eklenir.
- Tanık seçiminde. Olayı kendi gözüyle görmüş kişiler listeye yazılır; gözlem notu, kimin hangi olay için gösterileceğini seçmeyi kolaylaştırır.
Bazen bulgu dosyaya hiç girmez; yalnız strateji kurarken kullanılır, siz de öğrendiklerinizle başka bir karar verebilirsiniz.
Hâkim bir bulguyu neye göre tartar?
Bir bulgunun ağırlığına dosyaya bakan hâkim karar verir. Tanığın anlatımı da gözlem notu da takdire bırakılmıştır; bir tanığın olayı yorum katmadan, algıladığı biçimde anlatması beklenir. Notlarımızı da bu ölçüye göre yazarız: görülenle yorum aynı cümlede durmaz.
Telefon, hesap ya da gizli kayıtla çalışmıyoruz; hukuka uygun yoldan gelmeyen bilgi dosyayı güçlendirmez, cevabımız telefon geçmişi notunda. Gözlem planını dava dosyanız için kuracaksanız kapsamını avukatınızla konuşun.
Bir bulguyu güçlendiren şeyler bellidir:
- Tekrar. Farklı günlerde aynı saatte aynı yerde görülen bir düzen, bir akşamlık kayıttan çok daha fazlasını anlatır.
- Uyum. Gözlem, dosyadaki öbür delillerle ya da tarafların kendi söyledikleriyle örtüşüyorsa daha anlamlıdır.
- Açıklık. Notlar gözlemin nereden ve hangi saat aralığında yapıldığını söyler.
- Görülmeyenin de yazılması. Kişinin binaya girdiği saat kadar, saat 22.00'ye kadar görülmediği de nota geçer.
Uzunluk ölçü değildir. Davanın konusuyla ilgisi olmayan ayrıntılar notlara alınmaz. İlk sayfa neyin gözlendiğini kısaca söyler, gün gün döküm sonraki sayfalara kalır; başka bir düzen gerekiyorsa plan yazılırken belirtin.
Araştırmayı dava takvimine göre kurun
Yanlış zamanda toplanan doğru bulgu dosyaya giremeyebilir. Hukuk davalarında olayları ve delilleri mahkemeye taraflar bildirir ve bunun belirli aşamaları vardır. Tanık gösterilecekse liste, tanıkların adı, soyadı ve tebliğe elverişli adresleriyle, her tanığın hangi olay için dinleneceği belirtilerek verilir. Bu listeden sonra ikinci bir liste verilemez, listede olmayan kişi tanık olarak dinlenemez.
Olayla tanıklık arasındaki süre uzadıkça anlatımın güvenilirliği de azalır. Aylar önceki bir akşamı hatırlamaya çalışan birinin yerine, gördüğünü aynı gün not etmiş biri mahkemeye daha az soru işaretiyle gelir.
Atacağınız ilk adımı davanın açılıp açılmadığı belirler.
Dava henüz açılmadıysa neyin araştırılacağını önce avukatınızla belirleyin. Dava açıldıysa hangi iddianın desteğe ihtiyacı olduğunu ve dilekçe takviminin nerede olduğunu sorun; araştırmanın kapsamı bu cevaba göre daralır. Avukatınızın sorusunu ilk konuşmada olduğu gibi bize aktarırsanız planı da o soru üzerine yazarız. Aile dosyalarındaki karşılığı için velayet ve aile dosyaları sayfasına bakabilirsiniz.
Ceza dosyasında yol nasıl değişir?
Ceza dosyasında olayı araştırmak savcılığın görevidir. Gözlem notu şikâyet dilekçesinin ya da sunulacak bir dilekçenin eki olarak dosyaya girer. Tanıklar da savcılığın ya da mahkemenin çağrısıyla gelir; yani tanık bulmak burada adını ve adresini bilmek demektir, kişiyi dinlemek ve söylediklerini tutanağa geçirmek resmî makamın işidir.
Saha çalışmasının yeri bu yüzden dardır. Olay yerine bakan kameraların sokakta nerede durduğunu, bir istasyon çıkışının olay saatinde nasıl bir insan akışına sahip olduğunu not etmek size zaman kazandırır. Görüntüyü istemek ve kimin çağrılacağına karar vermek yetkili makamda kalır. Bu aramanın kendisini olayın tanığını bulma notunda anlattık.
Notları dosyaya hazırlarken
Notları ve fotoğrafları götürürken yanına iki şey ekleyin: araştırmayı neden başlattığınızı anlatan kısa bir yazı ve kendi tuttuğunuz kayıtlar. Üçü birlikte görülünce hangi bölümün dilekçeye, hangisinin eke, hangisinin hiçbir yere gitmeyeceğini daha kolay ayırır.
Kendi kayıtlarınız için üç küçük öneri. Mesajları ve e-postaları olduğu gibi saklayın; tarihi ve göndereni görünmeyen bir ekran görüntüsü dosyada çok az şey söyler. Olayları yaşandıkları gün not edin. Telefonunuzdaki fotoğrafları başka bir uygulamadan geçirip yeniden kaydetmeyin, özgün dosyayı koruyun; çekildiği günün bilgisi o dosyadadır.
Verdiğiniz her şeyin bir kopyasını, verdiğiniz tarihle kendinizde tutun. Dilekçe hazırlanırken hangi notun kimin elinde olduğunu bilmek, takvim sıkıştığında ikinizin de işini kolaylaştırır.
Duruşma günü adliyeye gidecekseniz yerleşkede hukuk mahkemeleri A, ceza mahkemeleri B, başsavcılık E bloktadır; salonunuzu bulamazsanız davetiyenizdeki mahkeme adıyla H bloktaki ön bürolara sorun. İstinaf aşamasında adres değişir: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi yine Kartal'da, Orhantepe'deki ayrı binasında çalışır.