İki noktaya bakılır: kapıdan çıkış, binaya giriş
"İşe gidiyorum" cümlesi iki ayrı iddia taşır: belli bir saatte kapıdan çıkmak ve belli bir saatte belli bir binaya girmek. İkisi de sokaktan görülür. Aradaki yol bir ya da iki aktarma olabilir, ama bakılacak yer yolun uçlarıdır.
Sabah aynı saatte çıkıp akşam aynı saatte dönen birinin iş yerine gitmemesinin çok farklı açıklamaları olabilir. İşini kaybetmiş ve evde söyleyememiş olabilir. Vardiyası ya da çalıştığı yer değişmiş olabilir. Günün bir bölümünü başka biriyle geçiriyor da olabilir. Gözlem bunlardan hangisinin doğru olduğunu tahmin etmez; söylediği yere gidip gitmediğini ve ne zaman gittiğini gösterir.
Üsküdar'da gözlem nerede kurulur?
İskele meydanından vapura, Marmaray'a ve M5'e birkaç dakikada yönelinebilir. Kişinin meydana kaçta vardığını ve hangi girişe yürüdüğünü not ederiz; bunu size söylediği yolla karşılaştırırsınız. Başka bir sabah aynı soru varış noktasından sorulur: söylediği binaya söylediği saatte girdi mi?
Üsküdar'da oturan herkes bu meydandan geçmez; Ünalan'da oturan biri M4'e, Çengelköy ya da Kuzguncuk'ta oturan biri kendi semtinin iskelesine yönelebilir. Bu yüzden gözlem noktasını evin yeri belirler; Üsküdar'da özel dedektif sayfasında ilçedeki öteki işleri de bulursunuz.
İş yeri bu yakada mı, karşı kıyıda mı?
İş yeri Altunizade, Kısıklı ya da Ümraniye gibi Anadolu Yakası'ndaysa iki uç da yakanın içinde kalır ve plan sadeleşir: kapıdan çıkış, gerekiyorsa aktarma noktası, binanın girişi.
Karaköy'de, Eminönü'nde ya da Beşiktaş'taysa plan Üsküdar tarafındaki ucu sağlam kurar: kişinin kaçta çıktığı, meydana ne zaman vardığı, vapura mı Marmaray'a mı yöneldiği, akşam Üsküdar'a hangi saatte döndüğü. Karşı kıyıdaki binanın kapısına bakılıp bakılmayacağı ayrı bir sorudur; ön görüşmede açarız.
Önce kendi elinizdekine bakın
Eşiniz vapurla gittiğini söylüyorsa söylediği iskeleyi ve saati Şehir Hatlarının güncel tarifesiyle kendiniz karşılaştırabilirsiniz.
Size anlatılanla çeliştiğini düşündüğünüz günlerin tarihini bir yere yazmanız da yeter; gözlem gününü seçmek için bu tarihler en somut bilgidir. Çalıştığını söylediği binanın adresi yalnız semt adıyla biliniyorsa önce onu öğrenin; varış noktası belli olmadan planın öbür ucu eksik kalır.
Eşinizle konuşup konuşmamak size kalmış. Telefon ya da hesap yoluna gerek yok; bu isteklere cevabımız telefon geçmişi notunda.
Arabayla gidiyorsa
Arabayla giden biri için kayda evin sokağındaki çıkış saati ve yön geçer. İş yeri bu yakadaysa binanın kapısı ya da otoparkının girişi ayrı bir nokta olarak plana yazılabilir: oraya söylediği saatte varıp varmadığı orada görülür. İş yeri karşı kıyıdaysa sabahki kayıt çıkış saati ve yönle sınırlı kalır; akşam dönüş saatini de evin sokağından not ederiz.
Varış noktasında ne görülür?
Asıl cevap varış noktasındadır. İş yeri bir iş merkezindeyse kişinin binaya söylediği saatte girip girmediğini, akşam kaçta ayrıldığını caddeden not ederiz. Binanın lobisi de iş yerinin kendisi de dışarıda kalır; güvenlik görevlisine soru sormayız, iş yerini arayıp kişinin orada olup olmadığını da sormayız. Siz de aramayın: iş yerine yapılan tek bir telefon, eşiniz orada gerçekten çalışıyorsa işini zora sokabilir.
Dışarıdan görülenin bir sınırı var. Büyük bir iş merkezinde "binaya girdi" demek mümkündür; "şu şirketin kapısından girdi" demek binanın düzenine göre mümkün olmayabilir.
Akşam dönüşündeki boşluk
Şüphe bazen sabahla değil akşamla ilgilidir. Eşiniz işe gerçekten gidiyor olabilir, ama iş çıkışı ile Üsküdar'a varış arasında açıklanamayan bir iki saat kalıyordur. "Mesai uzadı", "vapuru kaçırdım" gibi cümleler tek tek doğru olabilir.
O zaman gözlem ters yönde kurulur. İş yeri bu yakadaysa binanın çıkışında, karşıdaysa Üsküdar'daki iskele ya da istasyon çıkışında kişinin kaçta göründüğünü, eve varış saatini de evin sokağından not ederiz. Kişi doğrudan eve geliyorsa bunu da yazarız; sizin için rahatlatıcı olan da odur.
Notlar bir nedeni gösterebilir mi?
Gösteremez. Teslim edilen notlarda hangi kapıdan kaçta çıkıldığı, Üsküdar'da ne tarafa gidildiği, nereye girildiği yazar. "İşe gitmiyor" sonucunu bu kayıtlar ancak birden fazla sabah aynı şeyi gösterdiğinde taşır; tek bir sabah bir hastane kontrolüne, bir resmî işe ya da izinli bir güne denk gelmiş olabilir.
İşini kaybedip anlatamayan biriyle günün bir kısmını başka biriyle geçiren biri dışarıdan aynı sabahı yaşar. Dedektif raporu kararınızın yerine geçmez, yalnız kararı neyin üzerine kuracağınızı gösterir. Eşle ilgili gözlemin sınırlarını eş takibi ve sadakat araştırması sayfasında bulursunuz.
Konu bir davaya taşınırsa
Üsküdar'ın aile dosyalarına İstanbul Anadolu Adliyesinde bakılır. Dava düşünüyorsanız notları avukatınıza götürmeniz yeter.
Planı konuşurken ilk söyleyeceğiniz şey, anlatılanla çeliştiğini düşündüğünüz tarihler olsun.