İlk soru: belirti taze mi?
Yazlığınıza girildiğini düşünüyorsanız eve yalnız girmeyin. Kapı zorlanmış, cam kırılmış ya da içeride ışık yanıyorsa 112'yi arayın ve kolluğu dışarıda, aracınızda ya da bir komşunun yanında bekleyin. İçeride hâlâ biri olabilir. Dokunacağınız kapı kolu ve çekmece de bakılacak izlerin üstüne biner. Eksikleri kolluk incelemesinden sonra çıkarın.
İşaretler belirsizse durum başkadır. Kış faturası beklenmedik biçimde yükselmiş, komşu akşamları ışık görmüş, bahçede tanımadığınız izler var ama kapıda zorlama yok. Bu noktada eve koşmak yerine neyin değiştiğini kayda geçirin. Kolluğa yapacağınız başvuru da, bir özel dedektiften alacağınız destek de bu kaydın üstüne kurulur.
Şile'de bu kayıt ayrıca önemlidir, çünkü ayda bir gidip bakmak bile plan ister: raylı sistem ve iskele yoktur, ulaşım Şile yoluna bağlıdır. Boş bir yazlık sık ziyaretle korunmaz, uzaktan kurulan bir düzenle korunur.
Giren kişi kim olabilir?
Akla ilk hırsız gelir. Kapı zorlanmamış, kilit sağlam, ama yatak kullanılmış, mutfak dağılmışsa bakılacak ilk yer anahtarı olanların listesidir: bahçeyle ilgilenen bekçi, tadilat için anahtar bırakılan usta, eski bir kiracı, yedek anahtarı saklayan komşu, aile içinden biri. Bunu konuşmak zordur. Doğru kişiye ulaşmanın yolu bu ihtimali açıkça düşünmekten geçer.
Bir ihtimal daha var: evin haberiniz olmadan hafta sonları kiraya verilmesi. Evinizin iç ve dış fotoğraflarını ters görsel aramada denemek bu ihtimali birkaç dakikada sınar. Fotoğraflar bir ilanda çıkarsa ekran görüntüsünü ve tarihini saklayın.
Evde size ait olmayan bir uyku tulumu, yiyecek ya da giysi bulursanız toplayıp atmayın, kimin olduğunu bulmak için çevrede soruşturmaya da kalkmayın. Kışın boş bir eve sığınan biri de olabilir, evi düzenli kullanan biri de. Fotoğraflayın, yerinde bırakın, bildirin.
Dış kamera: kadraj sizin sınırınızda, ses kapalı
Kendi kapınızı, bahçe girişinizi ve pencerelerinizi gören bir dış kamera boş yazlık için en işe yarar araçtır. İki sınırı var.
Birincisi kadraj. Kamera komşunun kapısını, bahçesini ya da yolu görmemeli. Kadraj sizin sınırınızda kaldığında hem komşunuz rahat eder hem de kaydınız tartışmasız durur.
İkincisi ses. Görüntüyle sağlanabilecek güvenlik için ses kaydı gerekmez; Kişisel Verileri Koruma Kurulu da bunu ölçülü bulmamıştır. Boş bir evde size gereken, kapının ne zaman açıldığını gösteren görüntüdür. Bazı kameralarda ses kaydı kurulumda açık gelir; ilk gün ayarlardan kapatın.
Birkaç ayrıntı kaydın değerini belirler. Kameranın tarih ve saati doğru olsun. Kayıtların kopyası evin dışında saklansın, çünkü içeri giren biri cihazı da götürebilir. Hareket algılandığında telefonunuza bildirim gelsin; aksi hâlde görüntüye ancak baharda bakarsınız. Karadeniz kıyısında kasası, kablo girişleri ve güç kaynağı kış boyu nem ve rüzgâra dayanan bir model seçin. Ocakta sessizce kapanmış bir kamera, size güven verdiği için hiç olmamasından daha yanıltıcıdır.
Evi yazın kiraya veriyorsanız iç mekânı gören bir kameranız varsa misafirlerin kaldığı dönemde kapatın.
Sezonu kapatırken bırakılan kayıt
Kışın neyin değiştiğini anlamak için evi nasıl bıraktığınızı bilmeniz gerekir. Kapıyı kilitlemeden önce şunları yapın:
- Her odanın fotoğrafını çekin; elektrik ve su sayaçlarının o günkü değerini de.
- Su vanasını kapatın. Vana kapalıyken sayaç ilerliyorsa biri vanayı açmıştır.
- Kamera ve internet dışındaki elektrik devrelerini kapatın. Fatura düşük ve düzenli kalır, ani sıçrama da göze çarpar.
- Anahtarların kimde olduğunu yazın: kaç kopya var, kim taşıyor, en son ne zaman verildi. Geri alamadığınız bir kopya varsa kilidi değiştirin.
- Değerli eşyayı eve koymayın ya da yerini kayda geçirin.
- Konut sigortanız varsa poliçede evin uzun süre boş kalmasıyla ilgili bir şart olup olmadığına bakın.
Yıl boyu Şile'de oturan bir komşuyla ya da sitenin görevlisiyle açık bir anlaşma yapın: haftada bir evin önünden geçip baksın, kırık cam, yanan ışık ya da kapıya yanaşmış araç görürse sizi arasın. Bunu kısa bir mesajla yazın. Ondan eve girmesini ya da başkalarını görüntülemesini istemeyin.
Sitedeki yazlık, bahçe içindeki müstakil yazlık
Sitedeki evde ilk muhatabınız yönetimdir. Giriş kamerası varsa kayıtların ne kadar saklandığını şimdiden öğrenin; görüntü ancak saklanmışsa işe yarar ve böyle bir kaydın varlığını kolluğa söylemek size düşer. Ortak alana kendi kameranızı takmadan önce yönetimin kararını alın.
Kırsal mahallelerdeki müstakil evde en yakın komşu epey uzakta olabilir ve yol gece boş kalır. Burada kameranın gece görüşü, bahçe kapısının kilidi ve yaklaşıldığında yanan bir ışık daha çok önem kazanır. Adres tarifi de zordur: 112'yi aradığınızda evin yerini mahalle adı, yol üstündeki belirgin bir işaret ve harita koordinatıyla verebileceğiniz bir not telefonunuzda hazır dursun.
Şile'de özel dedektif ne yapabilir?
Belirtiler bir düzene işaret ediyorsa, örneğin ev hafta sonları kullanılıyor gibi görünüyorsa, plana yazılan günlerde evin yoldan görünen girişine bakarak gelen gideni not alırız. Fotoğraflarınızın bir kiralama ilanında çıkıp çıkmadığını taramak da aynı işin parçasıdır. Notlar, kolluğa yapacağınız başvuruya eklenebilecek biçimde teslim edilir.
Komşu bahçesi ve site içi çalışmanın dışındadır; kamera kurmak ya da alarm bağlatmak bizim işimiz değildir. Eve girilmişse önce kolluk gelir, dışarıdan bakmak ancak ondan sonra düşünülür. Bir evde fiilen kimin kaldığının sokaktan nasıl belgelendiğini adres ve fiili ikamet sayfasında bulursunuz, ilçedeki öbür işleri Şile sayfasında.
Başvuru ve sonrası
Eve girildiği açıksa polise, jandarmaya ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilirsiniz. Dilekçede şüphelinin adı yalnız biliniyorsa yazılır; kimin girdiğini bilmeden de şikâyetçi olabilirsiniz. Elinizdeki kapanış fotoğrafları, sayaç kayıtları, kamera görüntüleri ve anahtar listesi başvurunun en somut parçalarıdır. Şile'nin kendi adliyesi merkezdeki Hükümet Konağında çalışır.
Başvurudan sonra kayıtların evin dışındaki kopyasını silmeyin, anahtar listesini güncel tutun. Bahar gelip evi yeniden açtığınızda ilk bakacağınız şey o liste ve kapanış fotoğraflarıdır.