İki ayrı ev, aynı soru
Beykoz'da kaporayı, evi gördükten ve size kiraya veren kişinin o evin sahibi olduğunu belgeyle gördükten sonra gönderin. İlçede iki ayrı piyasa var. Boğaz kıyısında Anadolu Hisarı, Kanlıca, Çubuklu ve Paşabahçe gibi semtlerde aylık ya da sezonluk kiralanan kıyı evleri; kuzeyde Riva'da ve Polonezköy'de birkaç gece ya da bir hafta sonu için kiralanan bahçeli evler. Fiyat ve süre farklı, baskı aynıdır: ev sahibi şehir dışındadır, fotoğraflar kusursuzdur, başka bir aile kaporayı göndermek üzeredir.
Tapudaki ad ile hesaptaki adı karşılaştırmak, ilan doğrulama işaretine bakmak ve fotoğrafları ters görsel aramada denemek her ilan için aynıdır; sırasıyla kiralık ev ve kapora doğrulama sayfasında bulursunuz. Beykoz'da bunlara parsel, manzara ve evi görmeye gitmenin yolu eklenir.
Yalı ilanında kıyıyı haritadan sınayın
Yalı sözcüğü ilanda esnek kullanılabilir. Denize sıfır diye anlatılan ev kıyıdan birkaç sokak içeride olabilir ve bunu görmek için evin önüne gitmeniz gerekmez. Ev sahibinden ada ve parsel numarasını isteyin, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün Parsel Sorgulama uygulamasına girin. İl, ilçe ve mahalleyi seçip numaraları yazdığınızda taşınmaz haritada görünür. Uygulama sahibin adını göstermez, konumu gösterir; burada işinize yarayan da konumdur.
Sonra fotoğraftaki manzarayı o parselden düşünün. Pencereden Kanlıca'daki İskender Paşa Camii, Çubuklu'da Hidiv Kasrının korusu, Anadolu Hisarının burçları ya da Kavacık'ta Fatih Sultan Mehmet Köprüsünün ayağı görünüyorsa, bu yapıyla ilandaki adres arasındaki ilişkiyi haritada kontrol edin. Söylenen adresten o yapı o açıyla görünemiyorsa fotoğraf başka bir evden alınmış olabilir.
Mahalle adı da yanıltabilir. Küçüksu iskelesi Beykoz'un Göksu Mahallesi'ndedir, ama Üsküdar'da da Küçüksu adlı bir mahalle vardır. Göztepe Mahallesi hem Beykoz'da hem Kadıköy'de bulunur. İlandaki semt adına değil, tapudaki ilçe ve mahalle satırına güvenin.
Riva ve Polonezköy evinde bakılacaklar
Kuzeydeki evlerde ilan köy evi, dere kenarı ya da denize yakın diye anlatılır. Polonezköy, Riva, Poyrazköy ve Anadolufeneri bugün resmî olarak Beykoz'un mahalleleridir, tapuda ilçe satırı buna göre okunur. Riva diye kiralanan ev başka bir mahallede çıkıyorsa kaporadan önce nedenini sorun. "Denize sıfır Polonezköy evi" gibi bir anlatımla karşılaşırsanız parseli açıp kıyıya uzaklığına kendiniz bakın; o mahalle kıyıda değildir.
Bahçe fotoğrafına fazla güvenmeyin: yaz çekimi çiçekli, gittiğiniz ay çıplak olabilir. Bakacağınız şey değişmeyen yerlerdir: kapı, bahçe duvarı, çatı, komşu evin duruşu.
Birkaç gecelik kiralamada kapora tutarı kiranın neredeyse tamamına yaklaşıyorsa ya da evi görmeden "iade edilmez" maddesi imzalatılmak isteniyorsa durun. İyi bir ev, bir gün daha sorulmaya dayanır.
Hafta sonu da üç ay da izin sınırının içinde
Boğaz kıyısında bir yaz kiralamasını uzun dönem kira sanmak kolaydır. Oysa süre yüz günü geçmedikçe Riva'daki iki gece ile yalıdaki üç ay aynı kurala bağlıdır: konut için turizm amaçlı kiralama izin belgesi gerekir ve tanıtıldığı her ilanda belge numarası yer almak zorundadır. Bakanlığın sorgusunda il olarak İstanbul'u, ilçe olarak Beykoz'u seçip numarayı arayın; çıkan belge sahibinin adını tapudaki adla, adresi ilandaki adresle karşılaştırın.
Belge kural olarak malike ya da tapuda intifa veya üst hakkı tescilli kişiye verilir. Yalıyı uzun süreli kiralamış biri size birkaç haftalığına vermek istiyorsa bu belgeyi alamaz. Numara hiç yoksa ya da sorguda başka bir ada veya adrese çıkıyorsa ilan başka bir eve ait olabilir. Evi görmeye gittiğinizde girişteki plakete de bakın.
Evi görmeye gitmek: iskele mi, yol mu?
Evi yerinde görmek bütün kontrollerin en güçlüsüdür, ama Beykoz'da raylı sistem yoktur. Boğaz kıyısındaki semtlere Şehir Hatları vapurlarıyla gidilir; dönüş seferini güncel tarifeden önceden bakın.
Riva ve Polonezköy iskele hattında değildir, bu evleri görmek için yolu ve dönüşü ayrıca planlayın. Bir gününüzü alabilir; kaporayı kaybetmekten yine de ucuzdur.
Gidemiyorsanız görüntülü arama isteyin ve o anda sizin seçeceğiniz bir şeyi göstermesini rica edin: pencereden iskele yönünü, mutfaktaki bir dolabı, bahçe kapısının dışını. Yurt dışında olduğu ve anahtarı kuryeyle göndereceği söyleniyorsa elinizdeki video bu isteği karşılamaz.
Beykoz'da özel dedektif neye bakabilir?
Şehrin öbür ucunda oturuyor ya da İstanbul dışından kiralıyorsanız bir dedektif sizin adınıza iki şeye bakabilir: ilanın ve fotoğrafların internetteki geçmişine, evin yoldan görünen hâline. Kapı, duvar ve cephe ilanla uyuşuyor mu? Ev kullanılıyor gibi mi duruyor? Hangi güne bakılacağını ön görüşmede konuşuruz; tutarı neyin değiştirdiği ücret notunda.
Site ya da villa bahçesinin içine girmeyiz, tapu, banka ya da nüfus kaydı sorgulamayız. Evin sahibinin kim olduğunu ancak ev sahibi, tapusunu göstererek kanıtlar.
Kaporayı göndermeye karar verdiyseniz kısa sözleşmeye evin mahalle, ada ve parsel bilgisini, giriş ve çıkış tarihlerini, yüz günden kısaysa izin numarasını yazdırın. Sonradan bir anlaşmazlık çıktığında hangi evi kiraladığınız tartışma konusu olmaz. Şikâyet gerekirse ilçenin kendi adliyesi Gümüşsuyu Mahallesi'ndedir.